Περιοδικό Πολιτικής Και Πολιτισμικής Παρέμβασης
Σε εποχές που βασιλεύει το ψέμα, η διάδοση της αλήθειας είναι πράξη επαναστατική
Αρχική σελίδα
Προτάσεις
Τεύχη
Αρθρα
Αναζήτηση διαλόγου
Αναζήτηση - άρθρα/τεύχη
Σύνδεσμοι
Πληροφορίες
Ρεσάλτο Blog
Αναζήτηση
::
Κατάλογος Μελών
Εγγραφή
::
Σύνδεση
::
Προφίλ
Ιστορία - Φιλοσοφία
Δημοσίευση απάντησης
Όνομα μέλους
Θέμα
Περιεχόμενο
Emoticons
Περισσότερα Emoticons
Χρώμα γραμματοσειράς:
Προεπιλογή
Βαθύ Κόκκινο
Κόκκινο
Πορτοκαλί
Καφέ
Κίτρινο
Πράσινο
Λαδί
Κυανό
Μπλέ
Βαθύ Μπλέ
Λουλακί
Βιολετί
Λευκό
Μαύρο
Μέγεθος γραμματοσειράς:
Μικροσκοπικό
Μικρό
Κανονικό
Μεγάλο
Τεράστιο
Να κλείσουν τα Tags
Επιλογές
HTML
Ενεργό
BBCode
Ενεργό
Smilies
Ενεργά
Απενεργοποίηση HTML σ' αυτή τη δημοσίευση
Απενεργοποίηση BBCode σ' αυτή τη δημοσίευση
Απενεργοποίηση Smilies σ' αυτή τη δημοσίευση
*** Αυτή η Δημοσίευση θα εξετασθεί και θα μείνει κρυφή μέχρι την έγκρισή της. ***
Όλες οι Ώρες είναι GMT + 2 Ώρες
Μετάβαση στη:
Επιλέξτε μια Δημόσια Συζήτηση
----------------
Πολιτική Δημοσίευσης
Ανακοινώσεις
Ευρετήριο
----------------
Ειδήσεις
Πολιτική - Oικονομία
Εθνικό - Μεταναστευτικό
Ορθοδοξία - Κοινωνία
Πολιτισμός-Παιδεία-Γλώσσα
Ιστορία - Φιλοσοφία
MME - Τρομοκρατία - Μ.Κ.Ο.
Οικολογία - Περιβάλλον
Γεωπολιτική - Επιστήμη
Καταγγελίες
Χιούμορ - Σάτιρα
Γενικές Συζητήσεις
Ανασκόπηση Θέματος
Συγγραφέας
Μήνυμα
ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ963
Δημοσιεύθηκε: Τρι Δεκ 09, 2025 11:59 pm
Θέμα δημοσίευσης: ΣΤΕΦ.ΣΩΤΗΡΙΟΥ :ΟΙ ΣΤΡΑΤΟΙ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΜΕΣΑΙΩΝΑ
Καλησπέρα .
Ένα πολύ , ενδιαφέρον , περιεκτικό , και πλούσιο κείμενο για τους στρατούς στην αρχαιότητα και τον μεσαίωνα από τον εξαιρετικό ιστορικό Στέφανο Σωτηρίου .
https://stefanosotiriou.wordpress.com/
ΟΙ ΣΤΡΑΤΟΙ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΜΕΣΑΙΩΝΑ. Στέφανος Σωτηρίου, ιστορικός.
(Τα αριθμητικά στοιχεία συμπληρώθηκαν με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης)
Του Στέφανου Σωτηρίου, ιστορικού
1. Εισαγωγή και Προβληματισμός
ΤΑ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑΤΑ:
Ποιο ήταν το μέγεθος κι ο αριθμός τους;
Οι Έλληνες στην εκστρατεία του Μεγάλου Αλέξανδρου;
Η κατάκτηση της Βόρειας Αφρικής και της Σαχάρας από τους Άραβες;
Η κατάκτηση της Νότιας Ιταλίας από τους Νορμανδούς;
Οι Σταυροφόροι, οι Ούνοι, οι Μογγόλοι…
Ήρθαν στ’ αλήθεια Τουρκικές φυλές από την Ασία στο Βυζάντιο; Αν ναι, πόσοι;
Ποια ήταν η δημογραφική κατάσταση στην Κεντρική Ασία και Μογγολία και η δυνατότητα οικογενειών νομάδων, Ούνων, Μογγόλων και Τούρκων, να έφτασαν από εκεί στην Ευρώπη και στην Μικρά Ασία, με τα πόδια και τα πρόβατά τους και νότια ως την Ινδία; Είναι δυνατόν;
2. Το Ζήτημα του Μεγέθους των Στρατών
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Διαβάζοντας ένα μεταφρασμένο κείμενο από την αιγυπτιακή εγκυκλοπαίδεια The Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt (μέχρι τον 7ο αιώνα και την κατάκτησή της από τους Άραβες), ότι μόλις 4.000 Άραβες ιππείς κατέκτησαν και εξαράβισαν πλήρως την Αίγυπτο (Οι Αιγύπτιοι γενετικά δεν είναι Άραβες) και πέρασαν αστραπιαία την πιο αφιλόξενη περιοχή του πλανήτη, την Σαχάρα, εξαραβίζοντας όλους τους πληθυσμούς ως το Μαρόκο, έμεινα άναυδος. Κι άρχισα να ψάχνω.
Και κατέληξα στο προφανές συμπέρασμα ότι, στην Αρχαιότητα και στον Μεσαίωνα, οι στρατοί ήταν παρα-παρα πολύ μικροί. Σκεφτείτε ότι ένας στρατός πρέπει να τρώει δύο φορές την ημέρα. Ρωτήστε ένα κέτερινγκ τι υλικά και τι μόχθος χρειάζεται για να ετοιμαστεί ένα τραπέζι για ένα γάμο των 200 ατόμων. Πόσα φορτηγά πρέπει να κουβαλήσουν τα υλικά, πόσοι μάγειρες να δουλέψουν, πόσοι αγρότες να δουλέψουν να τα παράγουν…
3. Πώς Γίνονταν οι Πολεμικές Εκστρατείες
ΠΩΣ ΓΙΝΟΝΤΑΝ ΟΙ ΠΟΛΕΜΙΚΕΣ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΕΣ ΕΩΣ ΤΟΝ 20ό αιώνα.
Το κυριότερο μέρος μιας εκστρατείας κι ενός πολέμου είναι η ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΡΙΜΝΑ. Για να πάνε οι Σταυροφόροι από την Κεντροδυτική Ευρώπη ή την Νότια Ιταλία στα Ιεροσόλυμα, χρειάζονταν χιλιάδες τόνους τροφών. Για να πάει ο Μέγας Αλέξανδρος στην Ινδία, τόσα χρόνια εκστρατείας, πόσο άραγε να χρειαζόταν; Πόσο στρατό μπορούσε να συντηρήσει;
Οι Ούνοι από την Κεντρική Ασία, περιοχή άγονη, δημογραφικά πτωχότατη, που συντηρούσε μόνο εξαιρετικά μικρές ομάδες νομάδων Ούνων και Τούρκων; Οι πηγές που αναφέρουν ότι ο Αλέξανδρος νίκησε 2.000.000 Πέρσες, το κάνουν μόνο και μόνο για να τον αποθεώσουν, ενώ ήταν ήδη θεοποιημένος. (Πιθανόν όμως να νίκησε 2.000.000 Πέρσες συνολικά. 100.000 στον Γρανικό, άλλες τόσες στην επόμενη μάχη… μέχρι που έφτασε στην Ινδία και στον ινδικό Καύκασο. Αυτό όμως είναι διαφορετικό και χρειάζεται επεξήγηση). Ήταν επικοινωνιακή προβολή που λέμε σήμερα, που στήριζε την θέση του κι σκόρπιζε δέος και φόβο στους αντιπάλους του. Προπαγάνδα με άλλες λέξεις.
Οι στρατοί αυτών των εποχών ήταν κάπως έτσι. Διαβάστε και σχηματίστε μια εικόνα:
Η εκστρατεία οργανώνονταν πολύ καιρό και με μεγάλη προσοχή. Πρώτα ειδικοί κατάσκοποι πήγαινα να ανιχνεύοντας που υπήρχαν δρόμοι, ποτάμια με γέφυρες η προσβάσιμα για να περάσει ο στρατός, λίμνες και ποτάμια που πάγωναν τον χειμώνα κι αν μπορούσε να περάσει ο στρατός πάνω στον πάγο, κλιματολογικές συνθήκες, καύσωνα ή παγετούς, περιοχές με καλλιέργειες, που θα μπορούσαν να προσφέρουν τρόφιμα, λαούς που κατοικούσαν στις ενδιάμεσες περιοχές, μελετούσαν τα έθιμά τους… Μελετούσαν λοιπόν πλήρως την περιοχή, το ανάγλυφο, την παροχή τροφίμων, τους δρόμους, τις χαράδρες όπου οι εχθροί θα μπορούσαν να στήσουν ενέδρα… και αυτό έπαιρνε μερικά χρόνια, για τις μακρινές εκστρατείες
Όταν ξεκίναγε η εκστρατεία, μπροστά, από 2-3 έως 10 χιλιόμετρα, πήγαινε μια ομάδα ανιχνευτών, 15-20 άτομα. Ακολουθούσαν οι πεζικάριοι ή οι ιππείς. Μετά ακολουθούσαν τα κάρα με τα τρόφιμα (όσπρια: φασόλια, κουκιά, φακές, γαλέτες, κρασί οπωσδήποτε, ήταν το ποτό που ντοπάριζε, που ανύψωνε το ηθικό, και τα βαρέλια με το νερό), αλλά και τα τρόφιμα που έτρωγαν τα ζώα, τα άλογα, οι αγελάδες, τα αιγοπρόβατα…
Τα κάρα που κουβαλούσαν τα παραπάνω όμως, δεν μπορούσαν να κινηθούν σε ανώμαλο έδαφος. Σε βουνά π.χάριν, όπως αυτά που ανέβηκαν οι επίεκτοι 200-300 άντρες του Μεγαλέξανδρου, σκαρφαλώνοντας στους βράχους στον Ινδικό Καύκασο. Δεν πήγαιναν παντού λοιπόν.
Ακολουθούσαν οι βοσκοί με τα κοπάδια αιγοπροβάτων και βοοειδών, τα οποία τα έσφαζαν για τροφή, τα άρμεγαν… Ακολουθούσαν οι βοηθητικοί (σιδεράδες, που έφτιαχναν σπαθιά, βέλη, πανοπλίες, πετάλωναν τ’ άλογα, εργάτες που έπλεναν τα πιάτα….μετά οι Ιερόδουλες (γυναίκες για τους στρατιώτες) και στο τέλος οι ιππείς σαν οπισθοφυλακή (άλλες φορές οι Ιππείς ήταν εμπροσθοφυλακή). Ένα ατελείωτο καραβάνι. Μια πολιτεία σε κίνηση!
Όσο πιο μικρός ήταν ο στρατός, τόσο πιο ευέλικτος ήταν. Τόσο πιο καλοταϊσμένος, πιο ξεκούραστος, πιο έτοιμοπόλεμος, πιο οργανωμένος… Άρα οι μεγάλοι στρατοί ήταν βαριοί, περισσότερο ανοργάνωτοι και λιγότερο οργανωμένοι κι έτοιμοπόλεμοι.
4. Κατάκτηση, Δημογραφία και DNA
Καταλαμβάνοντας αυτός ο στρατός μια πόλη, μάζευε τα τρόφιμα από τον πληθυσμό (τα επίτασσε), έπαιρνε τις νέες γυναίκες για τις ανάγκες του στρατού και τα νέα παιδιά να τα στρατολογήσει ως στρατιώτες δίνοντας τους εναλλακτική από το να τα σφάξουν.
Οι Τούρκοι όταν καταλάμβαναν μια Βυζαντινή πόλη, έδιναν μια θρησκευτική εναλλακτική στους νέους. Να γίνουν μουσουλμάνοι και να ακολουθήσουν τον Τουρκικό στρατό. Έτσι έγιναν δημογραφικά ισχυροί οι μόλις 3.000 Τούρκοι Καγί και τουρκοποίησαν βήμα-βήμα ολόκληρο ελληνικό πληθυσμό της Μικράς Ασίας των 10 έως 12.000.000!!! Σε μια βυζαντινή διοίκηση ανύπαρκτη, αποσαθρωμένη, όπου οι Έλληνες παρέδιδαν μόνοι τους τα κάστρα στους Τούρκους, καθότι η Βασιλεύουσα που βυθιζόταν δεν μπορούσε να στείλει καμιά βοήθεια προς υπεράσπιση!
Έτσι ο στρατός των κατακτητών έμενε στην κατειλημμένη πόλη τον χειμώνα, να ξεκουραστεί, να αφομοιώσει τον νέο πληθυσμό, να διορίσει πιστή σε αυτούς διοίκηση και να εντάξει τον πληθυσμό στην δική τους διοίκηση και την Άνοιξη ξεκινούσε να κατακτήσει και να λεηλατήσει την επόμενη πόλη και το επόμενο χωριό.
Οπότε η επίδραση των κατακτητών στο DNA των περιοχών που κατακτούσαν, είναι ασήμαντη. Ποτέ κανένας στρατός, δεν άφησε μεγάλο στίγμα DNA στα εδάφη που κατακτούσε. Δείτε τους Ούγγρους, απόγονους των Φινοουγγρων Αβάρων Ασιατών, που είναι κατά 90% γερμανικού DNA.
Διαβάζω κάτι Σικελούς που γράφουν ότι οι Νορμανδοί (που πήραν την Νότια Ιταλία από το Βυζάντιο) άφησαν DNA στην Σικελία. Και το ερώτημα είναι: Τι DNA μπορεί να άφησε μια ομάδα 200 μισθοφόρων Νορμανδών, που κατάφεραν και άρπαξαν την εξουσία, σε ένα πληθυσμό 2 εκατομμυρίων στην συντριπτική πλειοψηφία ελληνικό, στην Σικελία και την Καλαβρία-Απουλία, Βασιλικάτα, Καμπανία κ.ά.;;; Τι DNA μπορεί να άφησαν 3.000 Τούρκοι Kayi (αργότερα ονομάστηκαν Οθωμανοί) στρατιώτες στην Μικρά Ασία, σε 12.000.000 ελληνικό πληθυσμό του Βυζαντίου (και νωρίτερα 15.000 Σελτζούκοι, που ήταν περσέφωνοι (οι Σελτζούκοι ήταν μια μικρή περιθωριακή ομάδα μισθοφόρων που άρπαξαν την εξουσία του περσικού κράτους κι επεκτάθηκαν προς τα δυτικά φτιάχνοντας ακόμα ένα περσέφωνο κράτος, το Ελληνικό Σουλτανάτο «Σουλτανάτο των Ρωμιών- Ρουμ» στο Ικόνιο) και στην τελική, εξ αυτών των 15.000 στρατιωτών που ήρθαν στο Βυζάντιο σαν στρατός των Σελτζούκων, είναι πιθανόν Τούρκοι Σελτζούκοι να μην ήταν ούτε οι 500!
Το σημαντικότερο παράδειγμα στην Ευρωπαϊκή Ήπειρο είναι ακριβώς το παρακάτω. Διαβάστε και σχηματίστε εικόνα.
Οι 3.000 Τούρκοι ΚΑΓΙ (2000 ήταν οι καταγεγραμμένες σε φορολογικούς καταλόγους, σκηνές-τέντες του Σουλεϊμάν Σαχ, όταν εγκαταστάθηκε στα Βυζαντινοσυριακά σύνορα, στον Ευφράτη. Ανά τέντα φορολογούνταν από το κράτος των Σελτζούκων), που χωριό το χωριό και πόλη την πόλη που καταλάμβαναν, εξισλάμιζαν βίαια τον πληθυσμό – με αντάλλαγμα την ζωή τους κι αύξαναν το στρατό τους και δημογραφικά τον πληθυσμό τους.
Το ίδιο συνέβη και στην Νότια Ιταλία, όπου 200 Νορμανδοί μισθοφόροι, πρώτα του Δουκάτου της Λομβαρδίας και κατόπιν των Βυζαντινών, κατέκτησαν ολόκληρη την περιοχή και βήμα-βήμα, μέσα σε 200 χρόνια, αυτοί και οι γερμανοφράγκοι διάδοχοί τους, αφελλήνισαν εντελώς τον ελληνισμό, δημιουργώντας από τους Έλληνες ένα διαφορετικό λαό, τους σημερινούς Σικελούς και νότιους Ιταλούς στην περιοχή.
5. Παράδειγμα Σταδιακής Κατάκτησης
Δημιουργήστε μια εικόνα από το παρελθόν στο μυαλό σας:
Μια ομάδα 10-15 σκληροτράχηλων νεαρών ληστών από την Κεντρική Ασία, που έφτασαν στο Βυζάντιο με τον καλύτερο σύντροφό τους, το άλογό τους, για περιπέτεια και λεηλασία, καταλαμβάνουν ένα χωριό στην ανατολική Μικρά Ασία (ένα χωριό που δεν είχε κάστρα, κάστρα είχαν μόνο οι πόλεις), των 50-70 κατοίκων, πληθυσμός που ήταν μεγάλος για χωριό, την εποχή της κυβερνητικής και οικονομικής κατάρρευσης του Βυζαντίου τον 13ο αιώνα.
Εκεί εγκαθίστανται και ζητούν από τους κατοίκους να τους πληρώνουν κάποιο φόρο, αρπάζουν τα κορίτσια και υποχρεώνουν τα αγόρια να συμμετέχουν στις επιδρομές και λεηλασίες στα διπλανά χωριά, αυξάνοντας την ομάδα τους. Φυσικά, οι χωρικοί είναι Χριστιανοί. Και νοιώθουν φόβο, έχουν χάσμα με τους νεοφερμένους ληστές που ήταν Μουσουλμάνοι. Για τούτο και οι Ασιάτες, που με την σειρά τους δεν εμπιστεύονταν τους Χριστιανούς, τους υποχρεώνουν να αλλαξοπιστήσουν και να γίνουν Μουσουλμάνοι, αν θέλουν να ζήσουν. Κόβουν και μερικά κεφάλια όσων αντιδρούσαν για παραδειγματισμό. Έτσι, αυτόματα οι 15 ασιάτες ληστές γίνονται ομάδα 30 ή 40 με την πρόσθεση των νεαρών χωρικών στην παρέα τους. Συν το ότι έχουν γκαστρώσει και τα κορίτσια του χωριού που άρπαξαν. Στα επόμενα 3-4 χρόνια αυτοί οι 40 ληστές (οι 15 Τούρκοι Ασιάτες και οι άλλοι 15-20 εξισλαμισμένοι Βυζαντινοί που προστέθηκαν από το χωριό), θα κατακτήσουν άλλα 4 χωριά στα πέριξ των 50-70 κατοίκων και θα μεγαλώσουν τον στρατό τους κατά 100 άτομα. Στρατός τρομερά ισχυρός για την εποχή και το περιβάλλον. Ενώ δημογραφικά θα γεννάνε συνεχώς και οι γυναίκες που άρπαξαν από όλα αυτά τα χωριά! Και στα 4 χωριά οι χωρικοί δέχτηκαν τον Ισλαμισμό, για να σώσουν τις ζωές τους!
Ε, με αυτή τη μέθοδο κατέκτησαν τα επόμενα 10 χρόνια άλλα 30-50 χωριά και τώρα έφτιαξαν στρατό με 600-1000 άτομα. Πάρα πολύ μεγάλο στρατό για να κατακτήσουν την πόλη του «ΠΕΡΑΝ» με τα κάστρα της. Την πολιορκούν. Ταυτόχρονα καλούν και άλλους τυχοδιώκτες από την πέριξ περιοχή, ακόμα και Χριστιανούς που λοιμοκτονούσαν, να συμμετάσχουν στην πολιορκία για να λάβουν λάφυρα. Και οι παρατημένοι από την κεντρική εξουσία του Βυζαντίου, Έλληνες Χριστιανοί της Καππαδοκίας και της Κιλικίας, πηγαίνουν κι αυτοί με τον αρχικό στρατό που τον διοικούσαν οι 15 αρχικοί Τούρκοι, αλλά και κάποιοι Έλληνες εξισλαμισμένοι που πρωτοτούρκεψαν κι ανέβηκαν στην ιεραρχία, να πολιορκήσουν και να λεηλατήσουν.
Οι κάτοικοι της πόλης του ΠΕΡΑΝ, στέλνουν γράμμα στον αυτοκράτορα και ζητούν βοήθεια. Μα εκείνος τους απαντάει ότι είναι αδύνατο να συγκεντρώσει στρατό, τρόφιμα, άλογα… δεν έχει τα λεφτά να το κάνει, για να κάνει μια εκστρατεία με 100 μέρες βάδην μέχρι την Καππαδοκία, για να σώσει μια πόλη παρηκμασμένη, που δεν του δίνει παρά πενταροδεκάρες σε φόρους (τότε το Βυζάντιο ζει έναν απόλυτο εκφυλισμό και παρακμή. Η Κωνσταντινούπολη είναι ένα απέραντο μπουρδέλο, με πλήρως εκπουστευμένη αριστοκρατία και ηγεσία. Και αυτά είναι τα μόνα ενδιαφέροντά τους. Κάτι σαν την σημερινή Ελλάδα των ΛΟΑΤΚΙ του Μητσοτάκη).
Έτσι οι κάτοικοι της πόλης του ΠΕΡΑΝ στην Καππαδοκία έρχονται σε συνεννόηση με τον στρατό των Ασιατών, που μπορεί να ονομάζονται Τούρκοι, ωστόσο είναι κατά 95% ντόπιοι Έλληνες Χριστιανοί από τα γύρω χωριά που αλλαξοπίστησαν… και κανονίζουν να παραδώσουν την πόλη. Με αντάλλαγμα να σώσουν τις ζωές τους, να παραδώσουν ό,τι χρυσάφι έχει η πόλη και να αλλαξοπιστήσουν, δεχόμενοι την πίστη του κατακτητή. Τον Αλλάχ!
Η μία πόλη, την άλλη διετία, θα γίνουν δύο. Και οι νεοφώτιστοι στην νέα θρησκεία, έχουν πάθος, φανατισμό και δίψα να πλουτίσουν από τις λεηλασίες των αλλόπιστων Χριστιανών. Κι έτσι σε 50 χρόνια οι «Ασιάτες» θα ελέγχουν πλέον 20 πόλεις-κάστρα, εκατοντάδες χωριά και θα έχουν ταυτόχρονα και μια τεράστια γενετική δεξαμενή. Άσε που ο Αλλάχ επιτρέπει και την πολυγαμία. Κάθε άντρας μπορεί να έχει μέχρι 10 γυναίκες. Να κάνει 30 και 40 παιδιά. Να θυσιάζεται στην μάχη, διότι η νέα θρησκεία του υπόσχεται ότι θα γίνει μάρτυρας κι ότι θα πάει στον παράδεισο, όπου θα τρώει μέλι και γάλα και θα έχει και 200 παρθένες για το κέφι του! Η Υπεργεννητικότητα δημιουργεί τις ΠΟΛΕΜΟΓΟΝΕΣ ΔΟΜΕΣ σε κάθε κοινωνία!
Ο Διάδοχος του Οθωμάν, ο Ορχάν, εφαρμόζει και το Παιδομάζωμα, με αρπαγές χριστιανόπουλων, κυρίως Ελλήνων, Βουλγάρων, Σέρβων και Αλβανών, για να φτιάξει τον στρατό των Γενιτσάρων…
Εξήγησα νομίζω επαρκώς ότι στρατός των 15 ατόμων, επαρκούσε για να κατακτήσει ολόκληρη αυτοκρατορία σε μια σταδιακή περίοδο 50-100 χρόνων, με τον παραπάνω τρόπο. Σκεφτείτε πόσο ισχυρότεροι ήταν οι Τούρκοι που είχαν από 2.000 έως 3.000 στρατιώτες και οι 200 σιδερόφρακτοι Νορμανδοί-Βίκινγκ στην Νότιο Ιταλία.
1. Τα Στοιχεία
ΑΣ ΠΆΜΕ ΣΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Οι Άραβες και η κατάκτηση της Βόρειας Αφρικής
Διαβάζοντας ένα μεταφρασμένο κείμενο από την επίσημη εγκυκλοπαίδεια που προανέφερα, ότι μόλις 4.000 Άραβες ιππείς κατέκτησαν και εξαράβησαν πλήρως την Αίγυπτο (Οι Αιγύπτιοι γενετικά δεν είναι Άραβες) και πέρασαν την πιο αφιλόξενη περιοχή του πλανήτη, την Σαχάρα, αστραπιαία, εξαραβίζοντας όλους τους πληθυσμούς ως το Μαρόκο, έμεινα άναυδος. Κι άρχισα να ψάχνω.
Είναι αλήθεια ότι:
Οι αρχικές δυνάμεις που έστειλαν οι Άραβες για να κατακτήσουν τη Βόρεια Αφρική ήταν πολύ μικρές, κυρίως ιππικό (μόλις 4.000 στρατιώτες. Πήγαιναν φυσικά στις πολιορκίες και διάφοροι πληθυσμοί περιοίκων για να λαφυραγωγήσουν).
Οι επιτυχίες τους βασίστηκαν σε κινητικότητα, πολιτική ευελιξία, εκμετάλλευση τοπικών διαιρέσεων (π.χ. βερβερικά φύλα που ήταν δυσαρεστημένα με το Βυζάντιο), και όχι μόνο στη στρατιωτική υπεροχή.
Η εξαραβοποίηση και ο εξισλαμισμός της περιοχής έγινε σταδιακά, αλλά όχι αργά και η κατάκτηση ς ήταν ταχεία. Πολλοί Βέρβεροι υιοθέτησαν το Ισλάμ αλλά διατήρησαν πολιτισμικά στοιχεία δικά τους.
Ταχύτητα επέλασης ΜΟΝΑΔΙΚΗ και ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ. Δεν υπήρχαν οργανωμένοι στρατοί να τους σταματήσουν.
Θρησκευτική και πολιτική απορρύθμιση των πληθυσμών στην βόρεια Αφρική.
Ενσωμάτωση θρησκευτική των πληθυσμών μετά από κάθε νίκη. Τους εξισλάμιζαν με ταχύτατους ρυθμούς.
2. Μέγεθος Στρατών στην Αρχαιότητα και τον Μεσαίωνα
ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟΥΣ ΑΡΑΒΕΣ ΛΟΙΠΟΝ, ΞΕΚΙΝΗΣΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ ΣΤΡΑΤΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ.
Οι στρατοί στην Αρχαιότητα και στον Μεσαίωνα ήταν συνήθως μικροί, διότι:
Δεν υπήρχαν διοικητικές υποδομές (σταθερή φορολογία, που να εξασφάλιζε την εφοδιαστική αλυσίδα, διοίκηση) για τη συντήρησή τους. Οι περιοχές ήταν αραιοκατοικημένες. Οι πληθυσμοί μικροί. Άρα και οι φορολογούμενοι λίγοι, άρα και τα φορολογικά έσοδα μικρά.
Οι πόλεις και τα κράτη ήταν πολύ μικρότερα απ’ ό,τι φαντάζεται ο σύγχρονος νους.
Η οικονομία δεν μπορούσε να υποστηρίξει τεράστιους αριθμούς ανδρών εκτός παραγωγικής δραστηριότητας. Δηλαδή, κάποιοι έπρεπε να δουλεύουν για να στηρίξουν/τροφοδοτήσουν εκείνους που θα πολεμούσαν.
Διότι πολλοί αρχαίοι συγγραφείς υπερβάλλουν όταν δίνουν αριθμούς:
Έχουμε παραδείγματα μάχης όπου υποτίθεται συγκρούστηκαν εκατοντάδες χιλιάδες άνδρες, κάτι που είναι εντελώς απίθανο. Μόνο το πεδίο που έγινε η μάχη, μελετώντας το πόσοι στρατιώτες χωρούσαν ανά τ.μ., δείχνει ότι οι αριθμοί που αναφέρονται είναι εντελώς ανύπαρκτοι.
Συχνά αυτοί οι αριθμοί είναι πολιτική προπαγάνδα ή ρητορικά σχήματα για να δοξαστεί ένας νικητής, ή να δαιμονοποιηθεί ο εχθρός.
Παραδείγματα Υπερβολών
Η μάχη των Γαυγαμήλων: Ο Αρριανός λέει ότι ο Δαρείος είχε 1.000.000 στρατό. Σήμερα οι ιστορικοί τον υπολογίζουν 60.000-80.000 το πολύ.
Η εκστρατεία του Ξέρξη στην Ελλάδα (480 π.Χ.): Ο Ηρόδοτος λέει πάνω από 2 εκατομμύρια άνδρες, ενώ η πραγματικότητα είναι πιθανότατα κάτω από 100.000.
Σταυροφορίες: Ορισμένοι χρονογράφοι μιλούν για 300.000 σταυροφόρους, που ξεκίνησαν από την Κ.Δ. Ευρώπη, αλλά πιθανόν μόνο 30.000–40.000 έφτασαν τελικά στη Μέση Ανατολή, εκ των οποίων οι στρατιώτες δεν ξεπερνούσαν τις 20.000 κι οι άλλοι ήταν προσκυνητές, καλόγεροι… κ.λ.π.
Συμπέρασμα
Ναι, οι στρατοί της Αρχαιότητας και του Μεσαίωνα ήταν συνήθως πάρα πολύ μικρότεροι απ’ όσο αναφέρουν οι πηγές.
Οι λόγοι που ήταν μικροί είναι:
Η οικονομία, η δημογραφία και η διοικητική μέριμνα δεν μπορούσε να τους στηρίξει.
Οι πηγές, δηλ. οι συγγραφείς είχαν τάση προς την υπερβολή.
Η κινητικότητα, η τακτική, και η πολιτική συμμαχιών ήταν πολλές φορές σημαντικότερες από τον «όγκο» των στρατευμάτων.
3. Προπαγάνδα και Ρητορικά Σχήματα
1. Προπαγάνδα – Δόξα του νικητή
Οι αριθμοί συχνά εξυπηρετούσαν πολιτικούς και ιδεολογικούς σκοπούς:
Αν θες να δείξεις ότι ο βασιλιάς/στρατηγός σου ήταν ήρωας ή σχεδόν θεϊκή μορφή, τι πιο εντυπωσιακό από το να νίκησε εκατοντάδες χιλιάδες εχθρούς με λίγους άνδρες;
Παράδειγμα: Ο Μέγας Αλέξανδρος νικά τον Δαρείο (που «είχε» 1.000.000 στρατό!) με μόλις 40.000–50.000 άνδρες. Αυτό κάνει τον Αλέξανδρο να φαίνεται υπεράνθρωπος. Ο Αλέξανδρος ξεκίνησε με 30.000 πεζούς και 5.000 ιππείς.. Κινούνταν αργά. Εγκαθιστούσε διοικητικά κέντρα σε κάθε περιοχή που περνούσε. Εκμεταλλεύονταν τους τοπικούς πόρους.
Ή ο «Θεός» Ραμσής ο Γ΄ στην Αίγυπτο, που κατατρόπωσε στο Καντές εκατοντάδες χιλιάδες εχθρών μόνος του! Ε, αφού ήταν Θεός, μπορούσε άνετα να το κάνει!
Ηρόδοτος. Ο Ξέρξης εισέβαλε στην Ελλάδα με 2.000.000 στρατό. Δεν θα μπορούσε να συντηρήσει ούτε 100.000 όμως στις συνθήκες της εποχής.
2. Ρητορικά σχήματα – Εντυπωσιασμός
Οι αρχαίοι συγγραφείς έγραφαν με λογοτεχνικούς στόχους, όχι με αυστηρή ιστορική ακρίβεια.
Ο Ηρόδοτος, ο Λίβιος, ο Κούρτος Ρούφος κ.ά. ήταν συγγραφείς που ήθελαν να συγκινήσουν, να εντυπωσιάσουν και να ψυχαγωγήσουν.
Οι μεγάλοι αριθμοί δημιουργούν δράμα, αγωνία, θαυμασμό. Π.χ.:
«Ο στρατός ήταν τόσο μεγάλος που όταν έπιναν από τον ποταμό τον στέρευαν!» (τυπική υπερβολή).
Ή τα βέλη των Περσών στις Θερμοπύλες ήταν τόσο πολλά, που έκρυβαν τον ήλιο… Κι ο Λεωνίδας πολεμούσε υπό σκιάν!
Ή βάδιζαν και γίνονταν σεισμός!
4. Άγνοια Δεδομένων και Συμβολισμός Αριθμών
3. Έλλειψη αξιόπιστων δεδομένων
Οι αρχαίοι συγγραφείς δεν είχαν πρόσβαση σε στατιστικά, απογραφές ή διοικητικά έγγραφα (ή τα απέρριπταν και τα προσπερνούσαν).
Οι πολεμικές πληροφορίες μερικές φορές ήταν φήμες, αναφορές τρίτων ή κατασκευές.
Πολλοί έγραφαν αιώνες μετά τα γεγονότα (π.χ. ο Αρριανός έγραψε για τον Αλέξανδρο 400 χρόνια αργότερα!).
4. Στρογγυλοποίηση – Συμβολικοί αριθμοί
Πολλοί αριθμοί είναι συμβολικοί ή στρογγυλοποιημένοι:
Π.χ. «10.000«, «100.000«, «1.000.000» δεν σημαίνουν πάντα κυριολεκτικά.
Το «ΜΥΡΙΟΙ» (η κάθοδος των Μυρίων του Ξενοφώντα) π.χ. στους Έλληνες δεν σήμαινε εκατομμύριο (1.000.000). Σήμαινε 10.000. Αλλά ήταν επίσης ένας ΓΕΝΙΚΟΣ αριθμός υπερβολής ή πληρότητας.
Το λέμε και σήμερα («μυριάδες», ή πολλοί σαν τα «μυρμήγκια»…)
Οι Βυζαντινοί και οι Μεσαιωνικοί συγγραφείς κάνουν το ίδιο: «Μυριάδες εχθροί!», που σημαίνει απλώς «πολλοί«.
5. Διοικητική Μέριμνα και Ιστορικές Διογκώσεις
5. Άγνοια εφοδιαστικής και ρεαλιστικών ορίων
Πολλοί αρχαίοι συγγραφείς δεν είχαν επίγνωση της τεράστιας πολιτικό-οικονομικής δυσκολίας του να υποστηρίξεις έναν στρατό: Την ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΡΙΜΝΑ.
Ένας στρατός 100.000 ανδρών χρειαζόταν πολλές χιλιάδες τόνους τροφίμων, εκατοντάδες χιλιάδες ζώα, εφοδιασμό, στρατόπεδα κ.λπ.
Οι αρχαίοι δεν σκέφτονταν έτσι. Για αυτούς, ο αριθμός ήταν αφηρημένη μονάδα μεγέθους, όχι λογιστικός υπολογισμός.
6. Μεταγενέστερη διόγκωση από αντιγραφείς ή μεταφραστές
Πολλά έργα διασώθηκαν μέσω αντιγραφών στον Μεσαίωνα, όπου οι αριθμοί αλλάζονταν είτε κατά λάθος είτε εσκεμμένα (για να φανεί πιο «εντυπωσιακό«).
Υπήρχε σύγχυση με μονάδες μέτρησης (π.χ. «λεγεώνες», «χιλιάρχίες», «τάγματα»).
6. Πόλεις-Κράτη: Ρεαλιστικοί Αριθμοί
Πόλεις-κράτη όπως Αθήνα, Σπάρτη:
Η Αθήνα στον Πελοποννησιακό πόλεμο, πολέμησε:
Με 5.000 έως 14.000 πεζούς και ιππείς.
Με 25.000–30.000 Ναύτες (τόσος αριθμός χώραγε σε 300 τριήρεις).
Η Σπάρτη πολέμησε:
Με Οπλίτες Σπαρτιάτες 6.000–8.000 συν τους περίοικους και είλωτες που ήταν 20.000 περίπου –30.000 συνολικά.
Οπότε η μακροχρόνια σύγκρουση μεταξύ των πόλεων έγινε με 10.000–30.000 άνδρες το πολύ, για όλα τα χρόνια του πολέμου κι αυτό ήταν ήδη πολύ μεγάλη στρατιωτική κινητοποίηση.
Ρεαλιστικοί αριθμοί για τις μεγάλες πόλεις του Ελληνικού κόσμου ήταν κάθε πόλη μεσαίου έως μεγάλου μεγέθους, να κινητοποιεί, από 5.000–15.000 στρατό, εκτός εξαιρέσεων.
1. Ο Μέγας Αλέξανδρος και η Ρωμαϊκή Δύναμη
Ο Μέγας Αλέξανδρος (336–323 π.Χ.)
Η Εκστρατεία στην Ασία:
Ξεκίνησε με 30.000 πεζούς και 5.000 ιππείς.
Στην πορεία στρατολόγησε και κάποιους ντόπιους, όχι πάντως πολλούς, ριψοκίνδυνους και τυχοδιώκτες που έλκονταν από την περιπέτεια και τα λάφυρα, όπως ελληνικούς πληθυσμούς από την Μικρά Ασία, Πέρσες, και Μήδους κ.ά.
Στην Ινδία όταν έφτασε, είχε πάλι το ίδιο μέγεθος στρατού που είχε όταν ξεκίνησε από την Ελλάδα (30.000 πεζούς και 5.000 ιππείς).
Ο Κούρτιος Ρούφος μιλά για 100.000+, πράγμα που δεν ευσταθεί. Ο πλέον ρεαλιστικός αριθμός είναι 35.000 το κατώτερο, έως 50.000 το ανώτερο.
3. Ρωμαϊκή Δημοκρατία & Αυτοκρατορία
Η Ρωμαϊκή Λεγεώνα:
Μία λεγεώνα είχε 4.500–6.000 άνδρες (υπήρχαν και τα auxilia – που ήταν οι βοηθητικές λεγεώνες, που αποτελούνταν από ξένους κι όχι Ρωμαίους πολίτες, που έμεναν μόνιμα σε ένα τόπο και δεν συμμετείχαν σε εκστρατείες).
Στις μεγάλες τους μάχες οι Ρωμαίοι πολεμούσαν με 4–8 λεγεώνες, δηλαδή 25.000–50.000 στρατό. Όχι με περισσότερο στρατό. Στις περισσότερες εκστρατείες αρκούσαν 1, 2 το πολύ 3 λεγεώνες (από 4.500 μέχρι 15.000 στρατιώτες).
Παραδείγματα:
Καρχηδονιακοί πόλεμοι: Αναφέρεται 50.000–80.000 στρατιώτες ανά πλευρά, το ανώτερο ( Κι αυτό όμως φαίνεται τραβηγμένος αριθμός. Οι 30.000 ανά πλευρά φαίνονται ως πιο πιθανός).
Στην εποχή του Αυγούστου, που ονομάστηκε Pax Romana, υπήρχαν σε όλη την αχανή αυτοκρατορία 25 λεγεώνες, περίπου 150.000 στρατιώτες (μπορούσε να αυξηθεί ο αριθμός σε ορισμένες περιπτώσεις κατά 5 λεγεώνες ακόμα).
Τον 3ο αιώνα μ.Χ. ο αριθμός των στρατευμάτων, ο αποκαλούμενος αυτοκρατορικός στρατός, υπολογίζεται σε 300.000 στρατιώτες, με βάση τον αριθμό των λεγεώνων που υπήρχαν (τότε είχαν πάρει το δικαίωμα του Ρωμαίου Πολίτη όλοι οι κάτοικοι της αυτοκρατορίας και υπήρχε ισχυρή δημογραφική βάση). Δεν μπορώ πάντως να καταλάβω πώς συντηρούνταν, πώς τρέφονταν κι από πού έπαιρναν μισθό οι 300.000 στρατιώτες…; Ως πιο ρεαλιστικός αριθμός φαίνεται να ήταν οι μισοί και οι Λεγεώνες να μην είχαν την πλήρη επάνδρωση των 4.500-6.000 ατόμων. Να ήταν ημιεπανδρωμένες σε καιρό ειρήνης. Άλλωστε στις μάχες, σε καμιά μάχη, οι στρατοί δεν ξεπερνούσαν τους 20.000–50.000 στρατιώτες ανά στρατόπεδο.
2. Βυζάντιο, Άραβες και Σταυροφορίες
4. Βυζαντινή Αυτοκρατορία
Μεσαίωνας, 5ος–12ος αιώνας. Το Βυζάντιο έπεσε στους Τούρκους οριστικά τον 15ο αιώνα (1453) αλλά μέχρι τον 12ο αιώνα ήταν ισχυρό και ακμαίο. Μετά αρχίζει η αποδόμησή του, ξεκινώντας από την φονική επέλαση των παπικών με τις σταυροφορίες που το έπληξαν καίρια και τις δυναστείες των Κομνηνών και Άγγελο-Δουκάδων, που ενδιαφέρονταν μόνο για την έκλυτη ζωή στο Παλάτι, που έγινε άντρο πορνείας, εγκλημάτων και ομοφυλοφιλίας.
Στρατός μικρός αλλά επαγγελματικός, συχνά τοπικός, δηλαδή υπήρχαν τοπικά στρατόπεδα με μικρή μόνιμη επάνδρωση, αλλά λειτουργούσαν ως στρατολογικά κέντρα. Όπως ήταν και οι ρωμαϊκές λεγεώνες.
Εποχή Ιουστινιανού (6ος αι.): 100.000 μόνιμος στρατός σε όλη την Αυτοκρατορία.
Εποχή Βασιλείου Β΄ (Μακεδόνα) Βουλγαροκτόνου 10ος αι.: 80.000–100.000 ενεργοί στρατιώτες.
Στις μάχες το Βυζάντιο χρησιμοποιούσε 10.000–30.000 άνδρες και ο αριθμός αυτός θεωρούνταν πάρα πολύ μεγάλη δύναμη.
Συγγραφείς όπως ο Λέων ο Διάκονος, που γράφουν για «100.000 Ρως«, αναφέροντας ότι οι Ρώσοι εκστράτευσαν κατά της Κωνσταντινούπολης με ξύλινα κανό, «Μονόξυλα», μέσω του Βόλγα και της Μαύρης Θάλασσας, είναι λίαν υπερβολικός. Ανύπαρκτος. Σκεφτείτε πόσα κανώ χρειάζονται για 100.000 άντρες !;
Ρεαλιστικοί αριθμοί μάχης ήταν η παράταξη 10.000–20.000 στρατού. Σε εκστρατείες, ίσως να ήταν 30.000-50.000.
5. Αραβικές κατακτήσεις (7ος–8ος αιώνας).
Αραβικό Χαλιφάτο (Ρασιντούν – Ουμαγιάδες):
Πρώτες εκστρατείες στην ελληνόφωνη- βυζαντινή Συρία/Αίγυπτο έγιναν με 3.000 μαχητές.
Σταδιακά και σε βάθος χρόνου χρησιμοποιήθηκαν συνολικά έως 12.000, μαζί με τους τυχοδιώκτες που ακολουθούσαν τον στρατό.
Η κατάκτηση Αιγύπτου (το 641), έγινε με 4.000 ιππείς Άραβες.
Εναντίον του Βυζαντίου: Οι Άραβες έστειλαν συνολικά 15.000–20.000 το ανώτερο, όχι ταυτόχρονα, μα κατά κύματα. Κάθε κύμα πιθανότατα είχε 4.000 στρατιώτες.
Οι αριθμοί των Αράβων ήταν μικροί, αλλά οι μικροί στρατοί είπαμε ότι ήταν υψηλής κινητικότητας, με ευέλικτο ιππικό και πολιτική διείσδυση.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Οι Ρεαλιστικοί αριθμοί στρατευμάτων της εποχής, στην Μ. Ανατολή, που καλύπτονταν από μεγάλες ερήμους, ήταν 4.000–15.000 ανά εκστρατεία. Σε μαζικότερες επιχειρήσεις έφταναν ίσως 20.000–30.000. Η Δημογραφία και η τροφή στην αραβική χερσόνησο, κατά 95% έρημο και της βόρειας Αφρικής άλλωστε, δεν ευνοούσαν την ύπαρξη μεγαλύτερων στρατευμάτων.
6. Σταυροφορίες (11ος–13ος αιώνας)
✝ Α’ Σταυροφορία (1096–1099):
Κάποιες πηγές μιλούν για 300.000+, αλλά οι ιστορικοί υπολογίζουν μόλις 60.000–80.000 συνολικά (μαχητές και συνοδά πλήθη).
Από αυτούς, 15.000–30.000 ήταν ενεργοί μαχητές και οι άλλοι προσκυνητές, καλόγεροι, ιερείς, μετανοηθέντες κ.α.. Όχλος!
✝ Β’ και Γ’ Σταυροφορία:
Ήταν πιο οργανωμένες. Επί π.χ. ο Φρειδερίκος Βαρβαρόσσα είχε 15.000 άνδρες.
Ένα μεσαιωνικό πλοίο, «Δρόμων» ή «Κάραβος» της Μεγάλης Ελλάδας, απ’ όπου μεταφέρονταν οι Σταυροφόροι, χωρούσε 50-100 άνδρες ή 30 άνδρες μαζί με τ’ άλογά τους. Αργότερα, τα μεγαλύτερα πλοία της Γένοβας και της Βενετίας, χωρούσαν 200 άτομα χωρίς τα άλογά τους, 70 άντρες με τ΄ άλογά τους.
Στην Α’ το 1096 ήταν 35.000 Σταυροφόροι στρατιώτες το πολύ.
Στην Δ’ το 1202 ήταν 20.000 άτομα που μεταφέρθηκαν με 200 βενετικά πλοία, προς την Κωνσταντινούπολη.
Στην Ε’, την Σταυροφορία της Αιγύπτου, πήραν μέρος περίπου 25.000 Σταυροφόροι.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Στις μεγάλες Σταυροφορίες οι ρεαλιστικοί αριθμοί ήταν των 20.000–50.000 Σταυροφόρων. Εξ αυτών πραγματικοί στρατιώτες μάχης ήταν μόλις 10.000 έως 25.000 και οι υπόλοιποι ήταν καλόγεροι, προσκυνητές…
3. Συνοπτικός Πίνακας & οι Νορμανδοί
Συνοπτικός Πίνακας
Εποχή / Πολιτισμός Οι πηγές λένε —- Ρεαλιστικοί αριθμοί
Κλασική Ελλάδα (πόλεις) 30.000–50.000 5.000–15.000
Μέγας Αλέξανδρος 100.000+ 35.000–50.000
Ρώμη (μάχες) 100.000+ 20.000–50.000
Βυζάντιο (εκστρατείες) 100.000–200.000 20.000–30.000
Άραβες (κατακτήσεις) – 4.000–20.000
Σταυροφορίες (1η–3η) 300.000+ 20.000–50.000
Ποιοι ήταν οι Νορμανδοί που κατέκτησαν τη Νότια Ιταλία;
Ήταν Βίκινγκ μισθοφόροι από τη Νορμανδία (Δυτική Γαλλία).
Προέρχονταν από τις αριστοκρατικές οικογένειες – κυρίως οι Οίκοι των Hauteville (Ωτβίλ) και Drengot.
Αρχικά πήγαν στην Νότια Ιταλία ως μισθοφόροι για λογαριασμό:
Α) του Λομβαρδικού δουκάτου της Καπούα
Β) του Βυζαντίου
Γ) Και τέλος του Πάπα
Πόσοι ήταν οι πρώτοι Νορμανδοί; Πηγές & εκτιμήσεις
Οι πρώτες ομάδες μισθοφόρων Νορμανδών εμφανίζονται γύρω στο 1015–1020.
Ο Νορμανδός ιστορικός William of Apulia (11ος αι.) και ο Άγγλος μοναχός που έγραψε τα χρονικά των Νορμανδών Orderic Vitalis, αναφέρουν πολύ μικρές δυνάμεις, κάτω των 500 ατόμων.
Το 1035, ο Νορμανδός Τανκρέδος της Ωτβίλ στέλνει 12 γιους του στη Νότια Ιταλία.
Κατά την άνοδο του Νορμανδού Ροβέρτου Γυισκάρδου (Robert Guiscard), οι Νορμανδοί υπολογίζονται το πολύ σε 1000–1500 άτομα, διότι ενέταξαν στον στρατό τους ντόπιους Έλληνες Νοτιοϊταλιώτες.
Στην αρχική φάση (1030–1040):
Οι ενεργοί Νορμανδοί ήταν κάτω από 500.
Οι εκστρατείες (π.χ. κατά των Βυζαντινών Ελλήνων στην Καλαβρία) έγιναν με 200–300 ιππότες, όπως αναφέρουν πλείστες βυζαντινές και λατινικές πηγές.
Για σύγκριση:
Οι βυζαντινές στρατιωτικές φρουρές της περιοχής ήταν και μικρές και λιγότερο οργανωμένες.
Ενώ οι τοπικοί ελληνικοί πληθυσμοί ήταν διαιρεμένοι ή ακόμη συνεργάστηκαν με τους Νορμανδούς.
Πορεία κατάκτησης
1030: Ο Ραϊναλδός Ντρεγκό δωρίζει στους Νορμανδούς το Αβέρσα (κοντά στη Νάπολη) – το πρώτο τους φέουδο.
1053: Στην μάχη του Civitate – οι Νορμανδοί νικούν στρατό του Πάπα (!)
1071: Ο Ροβέρτος Γυισκάρδος παίρνει το Μπάρι – τελευταίο βυζαντινό προπύργιο στην Νότια Ιταλία.
1091: Ο Ρογήρος Α΄ ολοκληρώνει την κατάκτηση της Σικελίας.
Τι πληθυσμό είχε η Νότια Ιταλία τότε;
Εκτιμάται πως η Νότια Ιταλία και η Σικελία είχαν:
1,5–2 εκατομμύρια κατοίκους (κυρίως Έλληνες, Άραβες και πολύ λίγους Λατίνους οπαδούς του Πάπα. Υπήρχε κι ένας πολύ μικρός αριθμός Ιουδαίων).
Οι Νορμανδοί δεν ήταν ούτε το 0,0001% του πληθυσμού.
Άρα: Κατέκτησαν έναν πληθυσμό εκατοντάδες χιλιάδες φορές μεγαλύτερο σε αριθμούς!
Πώς το κατάφεραν;
Στρατιωτική υπεροχή (τεχνική & πειθαρχία)
Ήταν Ιππότες με εξοπλισμό superior.
Επαγγελματική πολεμική εμπειρία από μάχες Νορμανδία & Αγγλία.
Οι ντόπιοι πληθυσμοί ήταν άοπλοι, πάρα πολύ φτωχοί αγρότες, φιλειρηνικοί, χωρίς προστασία από κανένα κεντρικό κράτος, μιας και το Βυζάντιο κατέρρεε κι αδυνατούσε να υπερασπιστεί τους ελληνικούς πληθυσμούς της Νότιας Ιταλίας.
Ταχύτητα και αποφασιστικότητα
Χτυπούσαν γρήγορα, κατελάμβαναν κάστρα, ζητούσαν φόρο, τοποθετούσαν δικούς τους ανθρώπους την διοίκηση των κάστρων.
Διπλωματία & εσωτερικές συμμαχίες
Συνεργάστηκαν με ρωμαιοκαθολικούς άρχοντες του Δουκάτου της Λομβαρδίας, εναντίον των Βυζαντινών.
Μετά συνεργάστηκαν με τον Πάπα εναντίον των Σαρακηνών (Αράβων) της Σικελίας.
Και μετά συνεργάστηκαν με τον Πάπα εναντίων των Σικελών, Καλαβρών… (Ελλήνων εννοείται, διότι τότε οι Σικελοί ήταν ακόμη Έλληνες Ορθόδοξοι στην συντριπτική τους πλειονότητα).
Θρησκευτική και διοικητική ευελιξία
Οι Νορμανδοί διοίκησαν Έλληνες Ορθόδοξους, Μουσουλμάνους και Ιουδαίους χωρίς να τους εκλατινίζουν αμέσως με την βία.
Διατήρησαν τα υπάρχοντα συστήματα, δεν άλλαξαν γλώσσα, ούτε θρησκεία με την βίαια. Στην εποχή του Ρηγήρου Β’, ο Έλληνας πρωθυπουργός (αποκαλούνταν Εμίρης των Εμίρηδων) του κράτους των Σικελιών, Γεώργιος Αντιοχεύς, κτίζει δεκάδες ορθόδοξες εκκλησίες καθώς και τα αριστουργήματα την Νορμανδικής εποχής, Μαρτοράνα, καθεδρικός της Κεφαλού κ.ά.
Συμπέρασμα:
Οι Νορμανδοί δεν άφησαν ΚΑΝΕΝΑ γενετικό ίχνος στην Νότιο Ιταλία. Ο λαός παρέμενε ελληνικός, παρότι τότε άρχιζε η περίφημη βίαια εποχή του αφελληνισμού και της εκλατινοποίησης.
Αυτή η κατάκτηση μοιάζει πολύ με:
Την Οθωμανική στην Ανατολία (14ος αι.) και,
την Αραβική στην Περσία (7ος αι.)
Πολύ μικρές αλλά οργανωμένες και αποφασιστικές ομάδες που κυριάρχησαν στρατιωτικά και πολιτικά, όχι όμως δημογραφικά.
1. Η Κατάσταση στην Κεντρική & Ανατολική Ασία (10ος–13ος αι.)
Από πού ξεκίνησαν οι Τούρκοι;
Οι τουρκικές φυλές δεν ήταν ενιαίο έθνος, αλλά μια γλωσσική και πολιτισμική οικογένεια νομαδικών λαών που ζούσαν:
Στη Στέπα: περιοχή ανάμεσα στην Μογγολία και την Κίνα. Πολύ μακριά από την Κασπία, όπου φτάνουν σήμερα τα σύνορα του Καζακστάν… Στην Κασπία τότε ζούσαν διαφορές περσικές φυλές, Ιρανοί, όπως οι Σκύθες, οι Σάκα κ.α,.
Κυρίως στα εδάφη της σημερινής Κεντρικής Ασίας (Ανατολικό Ουζμπεκιστάν, Τουρκμενιστάν, Καζακστάν, δυτική Κίνα).
Πολλές τουρκικές φυλές ζούσαν υπό την κυριαρχία ισχυρότερων νομαδικών αυτοκρατοριών, όπως οι Γκόκτουρκ, Ουιγούροι, Καραχανίδες, και αργότερα οι Μογγόλοι.
Πληθυσμιακά μεγέθη.
Οι τουρκικές φυλές ήταν δημογραφικά πάρα πολύ μικρές, πιθανώς λίγες εκατοντάδες χιλιάδες συνολικά σε ολόκληρη την απέραντη στέπα. Η σκληρή ζωή της στέπας δεν επέτρεπε μεγάλη δημογραφική αύξηση.
Οι πολεμικές εκρήξεις των Ούννων, των Μογγόλων και των Τούρκων οφείλονται όχι στον πληθυσμιακό όγκο, αλλά σε:
Κινητικότητα
Πολεμική οργάνωση
Προσαρμοστικότητα
Χρήση ιπποτοξοτών & τακτικών επιδρομών
Εκμετάλλευση πολιτικής αστάθειας των κρατών που επιτίθονταν, όπως το Περσικό, το Αιγυπτιακό, το Χαλιφάτο και το Βυζάντιο στο τέλος.
Άρα, πολύ λίγοι σε αριθμό, αλλά στρατηγικά επικίνδυνοι.
2. Μισθοφόροι, Επιδρομείς και Εξέλιξη
2. Ήταν οι Τούρκοι απλοί μετανάστες, στρατιώτες, ληστές ή μισθοφόροι;
Η απάντηση είναι: όλα τα παραπάνω ανάλογα την εποχή και τη φυλή.
Ολόκληρες οικογένειες μετακινούνταν, στην στέπα με γυναίκες, παιδιά, κοπάδια. Ήταν νομαδικοί πληθυσμοί που συχνά αναζητούσαν βοσκοτόπια ή προστασία. Όμως το Βυζάντιο ήταν απελπιστικά μακριά για αυτές τις οικογένειες με τα προβατά τους. Και πάρα πολύ επικίνδυνο να φτάσουν εκεί, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, με πολλούς αφιλόξενους λαούς στο ενδιάμεσο. Δεν μπορούσε λοιπόν οικογένεια να μεταναστεύει από εκεί.
Οι άνδρες ήταν πολεμιστές ιππείς, πολλοί μισθοφόροι σε ισλαμικά κράτη, ενώ άλλοι λειτουργούσαν ως επιδρομείς (ghazi) στα σύνορα.
Κάποιοι Τούρκοι μισθοφόροι εξελίχθηκαν κι αναδείχθηκαν σε στρατηγούς, λόγω πολεμικών ικανοτήτων που είχαν, κατόπιν έγιναν τοπικοί άρχοντες, διορισμένοι από ηγέτες στους οποίους πριν υπηρετούσαν ως μισθοφόροι στρατιώτες και κατόπιν άρπαξαν την εξουσία κι έγιναν οι ίδιοι ηγέτες – ιδιαίτερα σε κράτη όπου η κεντρική εξουσία ήταν αδύναμη (όπως στο χαλιφάτο Αββασιδών και των Περσών οι Σελτζούκοι, ή στην ύστερη Βυζαντινή Ανατολία…).
3. Σελτζούκοι και Καγί (Οθωμανοί)
3. Πόσοι ήταν οι Σελτζούκοι;
Οι Σελτζούκοι ήταν μια φυλή από Ογούζους Τούρκους. Ήταν μερικές χιλιάδες στρατιώτες, όχι περισσότεροι.
Ο ιδρυτής φύλαρχος, Σελτζούκ μπέης (περ. 10ος αιώνας) ηγείτο μικρής νομαδικής ομάδας 150 ατόμων, που έφτασαν με τα πρόβατά τους σε περιοχές του ανατολικού περσικού κράτους.
Υπό τον Τουγρούλ Μπέυ (11ος αιώνας), οι Σελτζούκοι αριθμούσαν ίσως 10.000–15.000 ένοπλους, με οικογένειες γύρω τους, μέσω της γνωστής διαδικασίας που περιγράψατε πιο πάνω στην εισαγωγή, αλλά και πιο κάτω.
Με την κατάκτηση της Περσίας και της Βαγδάτης, ο σελτζουκικός στρατός ενισχύθηκε με: Άραβες, Πέρσες, Κούρδους και Τουρκομάνους, αλλά και με σκλάβους, που τους έδιναν το δικαίωμα να απελευθερωθούν εάν συμμετέχουν σε επιδρομές, διεκδικώντας λάφυρα, δικαίωμα να παντρεύονται…
Ο στρατός του Αλπ Αρσλάν στη μάχη του Μαντζικέρτ (1071) δεν ξεπερνούσε τους 20.000, αν και ορισμένες πηγές μιλούν για πολύ περισσότερους (γνωστές υπερβολές).
Συμπέρασμα: Οι Σελτζούκοι δεν κατέκτησαν την Περσία με «πλημμύρα» πληθυσμών, αλλά με έλεγχο κλειστών πόλων εξουσίας και χειραγώγησης των ντόπιων περσικών ελίτ.
4. Οι Καγί (Kayı) – Πόσοι ήταν πρί ονομαστούν Οθωμανοί;
Οι Καγί ήταν ένας μικρός κλάδος των Ογούζων (ένα από τα 24 τουρκικά φύλα). Ήταν πολύ περιορισμένη ομάδα:
Κατά τον 13ο αιώνα, μετά την κατάρρευση των Σελτζούκων και τις επιδρομές των Μογγόλων, μικρές τουρκικές ομάδες (περίπου 1.000–5.000 άτομα, πολεμιστές που είχαν κάνει και οικογένειες ήδη, με ντόπιες γυναίκες) αναζήτησαν καταφύγιο στη δυτική Ανατολία, κοντά στα όρια του Βυζαντίου, στον Ευφράτη ποταμό. Πρώτος τους ηγέτης αναφέρεται ο Τζελέπης Κομνηνός, ένας εξωμότης Έλληνας Πόντιος άρχοντας, με τη γυναίκα του Καμπέρω. Αυτός απέκτησε τον Κουτλουμούς (ο οποίος θυμούμενος την χριστιανική καταγωγή του, έφτιαξε την Ι. Μονή Κουτλουμουσίου στο Άγιο Όρος), αυτός γέννησε τον Σουλεϊμάν Σάχ, πατέρα του Ερτογρούλ, που ήταν πατέρας του Οσμάν ή Οθωμάν, ο οποίος έφτιαξε το Οθωμανικό κράτος κι έτσι οι Καγί μετονομάστηκαν σε Οθωμανοί!
Οι Καγί, υπό τον Ερτογρούλ και μετά τον Οσμάν Α’, εγκαταστάθηκαν κοντά στη Νίκαια, κι έκαναν πρωτεύουσα του κράτους τους την Προύσα.
Στην αρχή, οι πολεμιστές των Οσμανιδών ήταν προφανώς μερικές εκατοντάδες. Ολόκληρη η φυλή Καγί ίσως δεν ξεπερνούσε τις 3.000 άτομα στην περιοχή του Ευφράτη (υπολογισμός με βάση τις 2.000 τέντες που αναφέρονται στους φορολογικούς καταλόγους), 5.000 άτομα όταν μετακινήθηκαν προς τη Βιθυνία και 15.000 άτομα όταν κατάφεραν να πάρουν την Προύσα και να την κάνουν πρωτεύουσά τους, με τις 30.000 Ελλήνων κατοίκων της Προύσας, να έχουν τουρκέψει οι 29.000 μέσα σε μια μόλις χρονιά! Είχαν γίνει μουσουλμάνοι οι 29.000 από τις 30.000 Ελλήνων Χριστιανών της Προύσας, μέσα σε μια μόνο χρονιά, όπως αναφέρουν πολλές βυζαντινές πηγές! (Ορίστε ο τρόπος που δημιούργησαν πληθυσμό, ο οποίος έχει ελληνικό DNA).
Ο Οσμάν Α’ (Οθωμάν) αρχικά δεν ήταν τίποτα περισσότερο από ένας τοπικός αρχηγός φυλής («μπέης«) που συγκέντρωνε γόητρο μέσω επιδρομών, ενός πολύ μικρού στρατού ληστών. Ο γιος του ο Ορχάν ήταν αυτός που δημιούργησε το ΠΑΙΔΟΜΑΖΩΜΑ (DEVŞİRME), με την αρπαγή των 8χρονων και 10χρονων Ελληνοπούλων και κατόπιν και άλλων χριστιανών από τα Βαλκάνια, για να φτιάξει τον τρομερό στρατό των Γενιτσάρων!
4. Συνοψίζοντας: Μηχανισμοί Κατάκτησης
Συνοψίζοντας:
Τα τουρκικά φύλα που έφτασαν στην Μικρά Ασία, ήταν πολύ μικρά, νομαδικά και ιππικά. Δεν ξεπερνούσαν σε καμιά περίπτωση τις 50.000, μαζί με τους Τατάρους που ήρθαν από την Κριμαία, σε όλους αυτούς τους αιώνες (7 αιώνες).
Οι Σελτζούκοι ήταν μια ομάδα Ογούζων, που όταν εμφανίστηκαν στην Μικρά Ασία, ως Περσέφωνες, δεν ξεπερνούσαν τις 10-15.000 στρατιώτες.
Στη μάχη του Μαντζικέρτ, ο Σουλτάνος τους Αλπ Αρσλάν, είχε περίπου 20.000 στρατιώτες.
Οι Καγί (Οθωμανοί), όταν έφτασαν στα σύνορα του Ευφράτη, ήταν 2.000 σκηνές. Τόσους αναφέρουν οι φορολογικοί κατάλογοι των Σελτζούκων, αλλά και η επίσημη τουρκική ιστορία. Δηλαδή, 4.000-5.000 άτομα το ανωτερο, δηλαδή 1.000 στρατιώτες περίπου.
Οι πολεμιστές του Οσμάν Α’ όταν έφτασε στην Προύσα, δεν ξεπερνούσαν τους 1.000-1.500 επιδρομείς σε 5.000 συνολικό πληθυσμό Καγί. Ο διάδοχός του Οσμάν όμως ο Ορχάν, ήταν αυτός που ξεκίνησε την εφαρμογή του DEVŞİRME – ΠΑΙΔΟΜΑΖΩΜΑΤΟΣ και ίδρυσης του ΓΕΝΙΤΣΑΡΙΚΟΥ στρατού. Από τότε η στρατιωτική ακμή των Οθωμανών να εκτοξεύεται, αφού χιλιάδες παιδιά Χριστιανών (Ελλήνων, Βουλγάρων, Σέρβων, Αλβανών…) αρπάζονται σε παιδική ηλικία και οδηγούνται στα στρατόπεδα, τουρκοποιούνται (τα πιο όμορφα παιδιά καταλήγουν στο παλάτι όπου τα ευνουχίζουν για να καλύπτουν τις διεστραμμένες σεξουαλικές απολαύσεις των Οθωμανών αξιωματούχων και του Σουλτάνου) και όταν παίρνουν σύνταξη, παντρεύονται και γεννάνε «τουρκάκια» με ξανθά μαλλιά και γαλάζια μάτια!
Με λίγα λόγια:
Οι Τουρκικές κατακτήσεις δεν έγιναν με πληθυσμιακές μεταναστεύσεις από την Κεντρική Ασία.
Δεν υπάρχουν σήμερα μαζικά ανθρωπολογικά ή γενετικά ίχνη DNA, των «πραγματικών» Τούρκων της Στέπας στην Ανατολία.
Άρα, η τουρκοποίηση έγινε τοπικά, από πολύ μικρές νομαδικές ελίτ (σαν τους Καγί ή Σελτζούκους), που κυριάρχησαν στρατιωτικά και ιδεολογικά, όχι δημογραφικά.
Αυτός ο συλλογισμός είναι απολύτως σύμφωνος με τις πιο πρόσφατες ιστορικές, αρχαιολογικές, γλωσσολογικές και γενετικές μελέτες. Και το τεκμηριώσαμε παραπάνω, μα συνεχίζετε και παρακάτω.
5. DNA, Μετανάστευση και Μηχανισμός Τουρκοποίησης
1. Μπορεί να «μεταναστεύσουν» οικογένειες με πρόβατα από την Κίνα στην Ανατολία, 3 και 4.000 χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, μέσα στην στέπα; Τι δημογραφικά στοιχεία έχουμε; Ήταν τόσο πυκνοκατοικημένη η στέπα ώστε να διώξει χιλιάδες πληθυσμών, προς αναζήτηση καλύτερης μοίρας στο Βυζάντιο;
Θεωρητικά, οι νομαδικές φυλές μπορούν να κινηθούν πολύ μακριά (το είδαμε με τους Ούννους, τους Μογγόλους, κλπ.). Όμως ήταν με τις οικογένειές τους, ή ήταν μόνο νεαροί τυχοδιώκτες και ληστές;;
Στην περίπτωση των Τούρκων:
Αποστάσεις: Από τις στέπες του σημερινού Καζακστάν ή Σινκιάνγκ Κίνας ως την Ανατολία είναι πάνω από 4.000 χλμ.
Αυτό μπορεί να γίνει μόνο μέσα σε πολλές γενιές, όχι «μία κι έξω«.
Οι Ογούζοι ληστές έφτασαν τμηματικά:
Πρώτα μέσω του Χορασάν και Ιράν (μετά το 1000 μ.Χ.).
Έπειτα μέσω του σελτζουκικού στρατού.
Και τον 11ο αιώνα άρχισαν να εισδύουν στην Ανατολία με μάχες όπως του Μαντζικέρτ.
Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ή πηγή μαζικής μετανάστευσης νομαδικών οικογενειών από τη Μογγολία ή την Κίνα προς την Ανατολία σε μεγάλη κλίμακα. Καμία πηγή δεν το αναφέρει αυτό και θεωρείται αδύνατο να γίνει άλλωστε, υπήρχαν κράτη και σύνορα στο ενδιάμεσο.
2. DNA και ανθρωπολογικά χαρακτηριστικά στη σύγχρονη Τουρκία
Οι σημερινοί κάτοικοι της Τουρκίας έχουν:
5–15% γενετικά ίχνη από Κεντρική Ασία. Κάποιες έρευνες δεν τους δείχνουν παραπάνω από 7%.
Το υπόλοιπο 85–95% είναι ντόπιοι πληθυσμοί της Ανατολία.
Την εποχή που το Βυζάντιο έπεσε στα χέρια των Τούρκων, οι ντόπιοι πληθυσμοί της Ανατολίας ήταν οι εξής: Βυζαντινοί Έλληνες, Αρμένιοι, Σύριοι Άραβες και Κούρδοι.
Αν οι Τούρκοι της Ανατολίας ήταν κατά 50–70% απόγονοι Ογούζων, το DNA και η ανθρωπολογική τους εμφάνιση θα ήταν πολύ διαφορετικά.
Άρα: Η γενετική εικόνα αποδεικνύει ότι η τουρκοποίηση ήταν πολιτισμική/θρησκευτική, όχι βιολογική.
3. Μηχανισμός κατάκτησης – Τι πραγματικά έγινε;
Δεν είχαμε «στρατούς εκατοντάδων χιλιάδων«, αλλά:
Μικρές, ταχύτατες ομάδες ιππέων (ghazi – «πολεμιστές της πίστης«).
Έδρασαν μέσα σε μια παρακμάζουσα Ανατολία, όπου:
Το Βυζάντιο είχε χάσει τον έλεγχο των περιοχών στρατιωτικά και διοικητικά. Οι τοπικοί πληθυσμοί (Έλληνες, Αρμένιοι, Κούρδοι και Σύριοι Χριστιανοί) δεν είχαν προστασία και εγκατέλειψαν πόλεις ή ασπάστηκαν το Ισλάμ για λόγους επιβίωσης.
Οι Τούρκοι δεν «αντικατέστησαν» τον πληθυσμό, αλλά έγιναν:
Κυρίαρχη στρατιωτική τάξη
Κυρίαρχη θρησκευτική ελίτ (μουσουλμάνοι)
Επέβαλαν βίαια το Ισλάμ και την τουρκική γλώσσα ως ταυτότητα εξουσίας.
4. Η αναλογία με τους Σελτζούκους στην Περσία είναι εξαιρετικά εύγλωττη
Οι Σελτζούκοι κατέκτησαν την Περσία με πολύ μικρό στρατό (από 150 άτομα άμα τη άφιξή τους, έως 10.000).
Δεν «τουρκοποίησαν» την Περσία, αντιθέτως μάλιστα οι ίδιοι έγιναν Πέρσες (π.χ. οι διάδοχοί τους μιλούσαν μόνο περσικά και είχαν περσικά ονόματα).
Το κράτος τους επίσης παρέμεινε πολιτισμικά περσικό με την παλαιά σελτζουκική στρατιωτική ελίτ στην ηγεσία.
Το ίδιο έγινε και στη Μικρά Ασία:
Οι ντόπιοι Έλληνες χριστιανοί αγρότες έμειναν στα χωριά τους και αποτελούσαν την συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού (τουλάχιστον τον 11ο–13ο αι.).
Το τουρκικό στοιχείο αφορούσε μόνο την ελίτ, κυρίως στρατιωτικούς και διοικητές. Γενικά όλη η ελίτ ήταν Έλληνες εξωμότες.
Ο εξισλαμισμός και εκτουρκισμός ήταν βίαια, σταδιακή διαδικασία 3–4 αιώνων.
6. Ο Πληθυσμός του Βυζαντίου – Εκτιμήσεις (11ος–13ος αιώνας)
Εποχή Εκτίμηση Πληθυσμού
1025 (θάνατος Βασιλείου Β΄ Βουλγαροκτόνου) 10–12 εκατομμύρια
1071 (μάχη Μαντζικέρτ) 9–10 εκατομμύρια
1170 (εποχή Μανουήλ Α΄ Κομνηνού) 8–9 εκατομμύρια
1204 (άλωση από Φράγκους) 8-9 εκατομμύρια ( με μικρότερη επικράτεια από τον προηγούμενο αιώνα)
1350-1400 5-6 εκατομμύρια στο ελευθερο τμήμα. Διοτι το 1400 το 80% της Μικράς Ασίας είναι ήδη στα χέρια των Τούρκων και πάνω από 6 εκατομμύρια Έλληνες χριστιανοί, βρίσκονται σε εδάφη των Τούρκων και έχουν ήδη μπει σε διαδικασία εξισλαμισμού και εκτουρκισμού.
Οι αριθμοί είναι κατά προσέγγιση – δεν υπάρχουν απογραφές. Βασίζονται σε ανασύσταση αγροτικής παραγωγής, αστικής ζωής και στρατιωτικών δυνατοτήτων (που έκανε το ΑΙ, αναλύοντας όλες τις πηγές). Αλλά και σε αριθμούς κατοίκων μεγάλων πόλεων, που γνωρίζουμε με βεβαιοτητα, όπως η Προύσα που εντός των κάστρων είχε 30.000 πληθυσμό όταν την κατέλαβε ο Οσμάν. Κι από τις 30.000 (εδώ υπάρχουν οι πηγές) οι 29.000 είχαν ήδη γίνει Μουσουλμάνοι μέσα σε μια χρονιά. Χριστιανοί και Έλληνες έμειναν μόνο 1.000 άτομα!
1. Η Διείσδυση των Τούρκων στην Ανατολία
Την εποχή της τουρκικής διείσδυσης (~1071–1100):
Οι Τούρκοι δεν αντιμετώπισαν ένα άδειο τοπίο, αλλά:
Μια αραιοκατοικημένη αγροτική Ανατολία.
Πολλούς ντόπιους αγρότες, ελληνικούς, αρμένικους, κουρδικούς και συριακούς πληθυσμούς.
Πόλεις και κάστρα που δεν υποστηρίζονταν επαρκώς από την κεντρική εξουσία της Κωνσταντινούπολης (λόγω εμφυλίων και οικονομικής εξάντλησης).
Μετά το 1071, η Μικρά Ασία δεν αλώθηκε με μάχες, αλλά έπεσε λόγω εσωτερικής κατάρρευσης του διοικητικού συστήματος.
Γιατί ήταν ευάλωτο το Βυζάντιο, παρότι είχε μεγαλύτερο πληθυσμό;
Η στρατολογία είχε διαλυθεί: η παραδοσιακή θεματική διοικητική και στρατιωτική οργάνωση είχε αποδυναμωθεί.
Η άμυνα είχε ανατεθεί σε μισθοφόρους (κυρίως Φράγκους, Νορμανδούς, ακόμη και Τουρκομάνους – (που δεν ήταν Τούρκοι, αλλά ακόλουθοί τους).
Οι ντόπιοι πληθυσμοί δεν είχαν πλέον εθνικό δέσιμο με το Βυζαντινό κράτος – ειδικά οι μη ελληνόφωνοι πληθυσμοί στην ανατολική Μικρά Ασία, όπως οι Σύριοι, Κούρδοι κι οι Αρμένιοι.
Οι Τούρκοι έπαιζαν ρόλο «προστάτη» ή «συμμάχου» τοπικά – δεν εισέβαλαν απαραίτητα ως «εχθροί«, αλλά ως συμπολεμιστές, εναντίον άλλων τοπικών φατριών.
Συμπέρασμα:
Το Βυζάντιο είχε ακόμα μεγάλους πληθυσμούς όταν εμφανίστηκαν οι Τούρκοι (πάνω από 10 εκατ. το 1071).
Η απώλεια της Ανατολίας δεν οφείλεται σε πληθυσμιακή υπεροχή των Τούρκων, αλλά σε στρατιωτική και πολιτική κατάρρευση.
Οι Τούρκοι κατέλαβαν τον χώρο, όχι επειδή ήταν περισσότεροι, αλλά επειδή κανείς δεν μπορούσε να τους σταματήσει, και οι τοπικές κοινότητες ήταν χωρίς προστασία.
Το Βυζάντιο είχε πληθυσμό και στρατό, αλλά η πολιτική αποσύνθεση και η εκπόρνευση της ελίτ στην Κωνσταντινούπολη, επέτρεψε στους Τούρκους να προχωρήσουν χωρίς μαζική αντίσταση.
Οι Τούρκοι δεν «κατέλαβαν» την Ανατολία με μάχη – εισχώρησαν σαν σταγόνες στο νερό, σε μια αγροτική κοινωνία που ήταν ήδη σε κρίση.
Η τουρκοποίηση έγινε αργά, με γάμους, εξισλαμισμούς, αλλαγή τοπικών ελίτ και εγκατάλειψη των πόλεων.
Ερωτήματα για περαιτέρω διερεύνηση:
Πώς ακριβώς γινόταν ο εξισλαμισμός και η γλωσσική/πολιτισμική αφομοίωση στην ύπαιθρο;
Τι ξέρουμε για την αντίσταση των χριστιανικών πληθυσμών (π.χ. Φιλαδέλφεια, Πόντος);
Πώς η Οθωμανική πολιτική ενσωμάτωσε τον πληθυσμό με την έξυπνη βία, χωρίς μεγάλες εθνοκαθάρσεις αρχικά;
2. Βίκινγκς – Αριθμοί Επιχειρήσεων (8ος–10ος αι.)
Κατηγορία Περίπου Πόσοι Σημείωση
Μικρή επιδρομή 30–100 Γρήγορη, κινητικότητα
Μεσαία αποστολή 200–1.000 Πιο οργανωμένη
Μεγάλη εκστρατεία 3.000–6.000 Πολλαπλές φυλές, στρατηγικός στόχος
Μέγιστη δυνητική κινητοποίηση 10.000, πάρα πολύ σπάνια Αν συγκεντρώνονταν στρατός από όλη τη Σκανδιναβία (Δανία, Νορβηγία, Σουηδία).
1. Μικρές επιδρομές (π.χ. 8ος–9ος αιώνας)
Δύναμη: 20–100 άνδρες.
Σκάφη: 1–2 μακρόστενα πλοία (longships).
Σκοπός: ταχείες επιδρομές για λεηλασία, όχι μάχη εκ παρατάξεως.
2. Μεσαίες επιχειρήσεις/πολιορκίες
Δύναμη: 200–1.000 άνδρες.
Σκάφη: 10–20 πλοία.
Παραδείγματα: Πολιορκία του Παρισιού (845 μ.Χ.) από τον Ράγκναρ Λόθμπροκ – περίπου 120 πλοία, 2-3000 άνδρες.
3. Μεγάλες εκστρατείες (π.χ. “Μεγάλος Εθνικός Στρατός” – Great Heathen Army)
Δύναμη: 3.000–5.000 άνδρες.
Σκάφη: 100–200 longships.
Σημαντικό παράδειγμα: Το 865 μ.Χ. – Ο «Great Heathen Army» εισβάλλει στην Αγγλία.
Τι δεν είχαν οι Βίκινγκς:
Μόνιμο τακτικό στρατό (όπως η Ρωμαϊκή Λεγεώνα ή ο μεσαιωνικός φεουδαρχικός στρατός).
Κεντρική κυβέρνηση που να οργανώνει εκστρατείες σε εθνικό επίπεδο.
Αντίθετα:
Ο στρατός των Βίκινγκς ήταν φυλετικός και εποχιακός.
Οι πολεμιστές ήταν αγρότες, ψαράδες ή ευγενείς που εκστράτευαν μόνο σε συγκεκριμένες περιόδους για λεηλασία.
Συχνά υπήρχε συμμαχία αρχηγών για συγκεκριμένες επιδρομές.
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό:
Οι Βίκινγκς δεν μετρούσαν τη δύναμή τους με «εθνικούς στρατούς«, αλλά με πλοία. Συνήθως λέγανε: «100 πλοία κατέβηκαν στην Αγγλία». Και επειδή κάθε longship μετέφερε 30–60 άνδρες στριμωχτά, μπορείς να υπολογίσεις: 100 πλοία × 45 άνδρες μ.ο. = 4.500 πολεμιστές.
Συμπερασματικά:
Οι Βίκινγκς μπορούσαν να παρατάξουν μερικές δεκάδες μέχρι χιλιάδες πολεμιστές, ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης.
Η μεγαλύτερη οργανωμένη δύναμη που γνωρίζουμε ήταν ο “Μεγάλος Εθνικός Στρατός” (3.000–6.000 άνδρες).
Σπανιότατα μπορούσαν να συγκεντρώσουν πάνω από 8.000–10.000 μαχητές, πράγμα που δεν αποδεικνύει καμία πηγή.
3. Ισπανοί Κονκισταδόρες & ΗΠΑ (16ος–19ος αι.)
ΙΣΠΑΝΟΙ ΚΟΝΚΙΣΤΑΔΟΡΕΣ
Ο Ερνάν Κορτέζ. Η Κατάκτηση των Αζτέκων – Μεξικό, 1519–1521.
Αρχική δύναμη του Κορτέζ: περίπου 500 Ισπανοί στρατιώτες με 16 άλογα, μερικά πυροβόλα και τουφέκια.
Καθοριστικός παράγοντας: Οι συμμαχίες του με χιλιάδες ντόπιους Ινδιάνους εχθρούς των Αζτέκων, όπως οι Τλαξκαλάνοι (Tlaxcalans).
Αντίπαλος στρατός: Η αυτοκρατορία των Αζτέκων, με πιθανή δύναμη εκατοντάδων χιλιάδων πολεμιστών. Πιθανότατα γύρω στις 100.000 ήταν οι Αζτέκοι υπερασπιστές της περιοχής γι’ αυτό και ήταν τόσο μεγάλος ο αριθμός. Διότι ζούσαν εκεί και μαζεύτηκαν να υπερασπιστούν την περιοχή τους κι όχι σε εκστρατεία.
Τελική έκβαση της επίθεσης: Η πτώση της Τενοχτιτλάν (Tenochtitlán), πρωτεύουσας των Αζτέκων, το 1521.
Ο Φρανσίσκο Πισάρο και η Κατάκτηση των Ίνκας – Περού, 1532–1533:
Δύναμη του Πισάρο: Είχε περίπου 168 Ισπανούς στρατιώτες, 1 μικρό κανόνι και περίπου 30 άλογα.
Καθοριστικός παράγοντας: Η αυτοκρατορία των Ίνκας ήταν διχασμένη από εμφύλιο πόλεμο (Αταχουάλπα vs. Ουασκάρ), ενώ υπέφερε και από επιδημίες που είχαν ήδη φτάσει από προηγούμενες επαφές με Ευρωπαίους. Το ένα κανόνι του Πισάρο, όταν έβαλε, τρομοκράτησε τους Ίνκας κι έτρεψε σε φυγή χιλιάδες από αυτούς.
Καθοριστική μάχη: Αιχμαλωσία του αυτοκράτορα Αταχουάλπα στην Καχάμαρκα (Cajamarca), χωρίς απώλειες από την πλευρά των Ισπανών.
Πώς τα κατάφεραν με τόσο λίγους άνδρες;
Ανώτερη τεχνολογία (όπλα, άλογα, πυροβόλα).
Διχόνοιες και εσωτερικές συγκρούσεις στις ιθαγενείς αυτοκρατορίες.
Συμμαχίες με άλλους τοπικούς λαούς, εχθρούς των Ίνκας.
Ασθένειες που έφεραν οι Ευρωπαίοι (ευλογιά κ.λπ.), οι οποίες αποδεκάτισαν τους ιθαγενείς.
Σοκ και δέος από τη χρήση άγνωστης τεχνολογίας και επιθετικών τακτικών. Το κανόνι!
ΗΠΑ
Η εκστρατεία του Κάστερ και η Μάχη του Little Bighorn (1876)
Δύναμη του Κάστερ (7ο Σύνταγμα Ιππικού – U.S. 7th Cavalry):
Ολόκληρη η δύναμη του συντάγματος στην εκστρατεία ήταν 600 άνδρες.
Στη συγκεκριμένη μάχη, ο ίδιος ο Κάστερ ηγήθηκε ενός αποσπάσματος περίπου 210–220 στρατιωτών.
Ινδιάνικες δυνάμεις (Σιού, Τσεγιέν και άλλες φυλές):
Οι εκτιμήσεις ποικίλλουν, αλλά υπολογίζεται πως υπήρχαν 2.000–2.500 (ίσως και έως 3.000) πολεμιστές Ινδιάνοι.
Αυτή ήταν η μεγαλύτερη συγκέντρωση ιθαγενών μαχητών στην ιστορία των Ινδιάνικων Πολέμων.
Ήταν οι 600 άνδρες του Κάστερ η μεγαλύτερη δύναμη στη Δύση;
Όχι απολύτως.
Παρόμοιες στρατιωτικές δυνάμεις είχαν σταλεί δυτικά σε διάφορες φάσεις: Στον πόλεμο των Μαύρων Γερακιών (Black Hawk War) ή στον πόλεμο των Απάτσι.
Κατά τη διάρκεια των πολέμων των Σιού και άλλων εκστρατειών, είχαν κινητοποιηθεί σταδιακά μερικές χιλιάδες στρατιώτες, συνολικά όμως κι όχι συμμετέχοντας σε μία μάχη.
Όμως, για μία μεμονωμένη αποστολή ιππικού εναντίον Ινδιάνων, οι 600 άνδρες του 7ου Συντάγματος πράγματι θεωρούνται από τις μεγαλύτερες οργανωμένες δυνάμεις.
Τι συνέβη στον Κάστερ;
Στη Μάχη του Little Bighorn (25 Ιουνίου 1876), ο Κάστερ διέσπασε τη δύναμή του σε τρία μέρη, κάτι που αποδείχθηκε μοιραίο.
Η απόσπασή του περικυκλώθηκε και εξολοθρεύτηκε ολοσχερώς.
Σκοτώθηκαν όλοι: ο Κάστερ, οι αδελφοί του, ανιψιοί, αξιωματικοί, και στρατιώτες. Μόνο μερικοί ιθαγενείς ιχνηλάτες και άλογα επέζησαν.
Συμπερασματικά:
Οι 600 άνδρες του Κάστερ ήταν από τις μεγαλύτερες τακτικές μονάδες που χρησιμοποιήθηκαν σε ενέργεια εναντίον των Ινδιάνων, στην προσπάθεια των Αμερικανών να κατακτήσουν τη Δύση!
Αντιμετώπισαν υπεράριθμους Ινδιάνους (2.000–3.500), καλά οργανωμένους και αποφασισμένους να υπερασπιστούν τη γη τους.
5. Οι πολυαριθμότερες Ιθαγενείς Φυλές (Βόρεια Αμερική)
Σιού (Sioux Confederacy)
Η συνομοσπονδία των Σιού ήταν από τις ισχυρότερες, και χωριζόταν σε:
Οι Λακότα (ιδίως οι Ογκλάλα, Χανκαπάπα, κ.ά.) ήταν οι πιο πολυάριθμοι και αυτοί που αντιστάθηκαν περισσότερο στον στρατό (π.χ. Crazy Horse, Sitting Bull).
Πληθυσμός των Λακότα (περίπου το 1850–1870) ήταν: 15.000 – 20.000 άτομα, με 2.000 – 3.000 πολεμιστές. Άλλοι Σιού ήταν οι μικρότερες φυλές Νακότα και οι Ντακότα.
Άλλες μεγάλες ή σημαντικές φυλές Ινδιάνων.
Φυλή Εκτιμώμενος Πληθυσμός (1800–1850) Περιοχή Σημαντικό στοιχείο
Ναβάχο (Navajo) 25.000 Νέο Μεξικό, Αριζόνα Οι πιο πολυπληθείς νοτιοδυτικά
Τσερόκι (Cherokee) 22.000 (Τενεσί, Τζόρτζια) Γλώσσα γραπτή, εκπαίδευση
Κομάντσι (Comanche) 20.000 Τέξας, Οκλαχόμα Εξαιρετικοί ιππείς, κυρίαρχοι των πεδιάδων
Απάτσι (Apache) 15.000 ΝΜ, Αριζόνα, Τέξας Αντίσταση έως 1886 (Geronimo)
Κρικ (Creek) 20.000 Αλαμπάμα, Τζόρτζια Μέλος των «Πέντε Πολιτισμένων Φυλών«
Σώσοουν (Shoshone) 10.000 Γιούτα, Γουαϊόμινγκ Συμμαχίες με ΗΠΑ
Συμπερασματικά:
Η Λακότα φαίνεται να ήταν η πιο πολυάριθμη πολεμική ομάδα των Σιού, και γενικά από τις ισχυρότερες των πεδιάδων.
Οι Ναβάχο και Τσερόκι πιθανόν είχαν μεγαλύτερο συνολικό πληθυσμό, αλλά δεν ήταν πάντα τόσο στρατιωτικά δραστήριοι όπως οι Σιού ή οι Κομάντσι.
Συνολικά, πριν την άφιξη των Ευρωπαίων, ο ιθαγενικός πληθυσμός ήταν πολυπληθέστερος και πιο ανεπτυγμένος, αλλά κατακερματισμένος — κάτι που διευκόλυνε την κατάκτηση από πολύ μικρές ομάδες του στρατού των ΗΠΑ (Αγγλίας αρχικά).
5. ΑΣΙΑ: Ούννοι & Μογγόλοι
Ποιοι ήταν οι Ούννοι και πού ζούσαν πριν μπουν στην Ευρώπη
Οι Ούννοι προήλθαν από τις στέπες της Κεντροανατολικής Ασίας, πιθανώς από την περιοχή μεταξύ του ποταμού Ιρτίς, της λίμνης Αράλης και των δυτικών πρόποδων του Αλτάι — δηλαδή κάπου στη σημερινή δυτική Μογγολία, Καζακστάν και ΝΔ Σιβηρία.
Σταδιακά, από τον 3ο ως τον 4ο αιώνα μ.Χ., κινήθηκαν δυτικά, εκτοπίζοντας άλλους λαούς (Σαρμάτες, Αλανούς, Γότθους κ.ά.) και φτάνοντας στα εδάφη βόρεια του Δούναβη — τη λεγόμενη Παννονία (σημερινή Ουγγαρία).
Δημογραφία και εθνοτική σύνθεση
Οι αρχικοί Ούννοι (οι «καθαρόαιμοι», ας πούμε) φαίνεται ότι ήταν ως φυλή πολύ λίγοι σε αριθμό, ίσως μερικές δεκάδες χιλιάδες (άνδρες, γυναίκες και παιδιά μαζί).
Προς τη Δύση όμως προχωρούσε μόνο ο στρατός τους. Δεν έσερνε μαζί του γυναικόπαιδα. Έχουμε Επιδρομή κι όχι Μετανάστευση πληθυσμού. Απορροφούσαν συνεχώς άλλους λαούς. Μέχρι την εποχή του Αττίλα (μέσα 5ου αιώνα), η αυτοκρατορία των Ούννων περιελάμβανε πολύ περισσότερους μη-Ούννους από Ούννους.
Οι ιστορικοί εκτιμούν ότι:
Οι «γνήσιοι» Ούννοι ίσως αποτελούσαν μόνο το 10–20% του συνολικού πληθυσμού της εφήμερης και βραχύβιας κατά τ΄ άλλα,«Ουννικής Αυτοκρατορίας».
Οι υπόλοιποι ήταν υποτελείς λαοί, όπως Γότθοι, Γέπιδες, Αλανοί, Σλάβοι, Βουργουνδοί, και άλλες φυλές που παρείχαν άνδρες στον στρατό ή φόρους.
Δηλαδή, στον στρατό του Αττίλα:
Αν υποθέσουμε ότι ο στρατός του αριθμούσε περίπου 100.000 άνδρες (αδύνατος αριθμός, δεν υπήρχε διοικητική μέριμνα των Ούννων στην στέπα, για να εξοπλίσει και να θρέψει έναν τέτοιο στρατό, που ίππευσε τη μεγαλύτερη απόσταση στη γη…), οι καθ’ αυτό Ούννοι θα ήταν ίσως 20.000–30.000, ενώ οι υπόλοιποι ήταν σύμμαχοι ή υποτελείς. Ο πραγματικός τους αριθμός όμως δεν πρέπει να ξεπερνούσε τις 5.000 άνδρες.
Ο Αττίλας, γνωστός και ως «Μάστιγα του Θεού», ήταν ο βασιλιάς των Ούννων και ηγήθηκε αυτού του τεράστιου και πολυεθνικού στρατού όταν εισέβαλε στην Ευρώπη τον 5ο αιώνα μ.Χ.
Ο στρατός του ήταν κατά κύριο λόγο ιππικός, με εξαιρετικά κινητικούς και έμπειρους τοξότες που πολεμούσαν από άλογο — ένα στυλ πολέμου που τρόμαζε τους Ευρωπαίους της εποχής.
ΚΙΝΑ-ΙΝΔΙΑ
Εισβολή Μογγόλων στην Κίνα
Περίοδος: 1211–1279 | Ηγέτες: Τζένγκις Χαν και στη συνέχεια οι διάδοχοί του (κυρίως ο Κουμπλάι Χαν).
Όταν ο Τζένγκις Χαν επιτέθηκε στη βόρεια Κίνα (Δυναστεία Τζιν) το 1211, λέγεται ότι διέθετε στρατό περίπου 100.000–150.000 ανδρών.
Οι δυνάμεις αυτές περιλάμβαναν κυρίως ιππείς, με εξαιρετική κινητικότητα και οργάνωση.
Οι Κινέζοι της δυναστείας Τζιν διέθεταν πολύ μεγαλύτερο στρατό (ίσως και πάνω από 600.000), αλλά με χαμηλότερη αποτελεσματικότητα.
Κατά την τελική φάση της κατάκτησης όλης της Κίνας (έως το 1279, υπό τον Κουμπλάι Χαν), οι Μογγολικές δυνάμεις είχαν αυξηθεί και οργανωθεί σε πολυεθνικό στρατό 300.000–400.000 ανδρών, συμπεριλαμβάνοντας Κινέζους, Κεντροασιάτες και Πέρσες μηχανικούς.
Εισβολή Μογγόλων στην Ινδία
Περίοδος: Από περίπου το 1221 (επί Τζένγκις Χαν) έως τον 14ο αιώνα | Ηγέτες: Τζένγκις Χαν εναντίων Τζαλάλ αντ-Ντιν.
Ο Τζένγκις Χαν δεν έκανε πλήρη εισβολή στην Ινδία. Το 1221, καταδίωξε τον Χορασμίσιο σουλτάνο Τζαλάλ αντ-Ντιν μέχρι τα σύνορα του σημερινού Πακιστάν (περιοχή Ινδού). Εκεί εμφανίστηκε με περίπου 20.000–30.000 ιππείς. Δεν προχώρησε σε μεγάλης κλίμακας εκστρατεία μέσα στην ινδική ενδοχώρα.
Αργότερα, διάφορες Μογγολικές εισβολές εναντίον του Σουλτανάτου του Δελχί (ιδίως τον 13ο–14ο αιώνα) έγιναν με στρατούς 30.000–100.000 ανδρών, αλλά ποτέ δεν κατέλαβαν μόνιμα την Ινδία.
Επίλογος & Γενικό Συμπέρασμα
ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Οι στρατοί ήταν πάρα πολύ μικροί στην αρχαιότητα και στον Μεσαίωνα.
Λόγοι:
Δημογραφικοί: έκαναν πολλά παιδιά, αλλά υπήρχε τεράστια θνησιμότητα, πείνα, λιμοί.
Αποστάσεις: Δεν μπορούσε νέος λαός, συν γυναιξί και τέκνοις, να ξεκινήσει από τα Κινεζοκαζακικά σύνορα, για να έρθει να κατακτήσει το Βυζάντιο. Ζούμε σε εποχή όπου τα κράτη είναι οργανωμένα κι έχουν σύνορα. Όχι στην εποχή των Νεάντερταλ όπου η μετακίνηση ήταν ελεύθερη κι απρόσκοπτη.
Γιατί πετύχαιναν; Διότι ήταν μικρές, ευέλικτες, οργανωμένες ομάδες, νεαρών τυχοδιωκτών πολεμιστών.
Διότι πολλά κράτη βρίσκονταν υπό εμφύλιο έριδα.
Υπό οικονομική κατάρρευση.
Υπό διοίκηση ανίκανων αυτοκρατόρων/Βασιλέων.
Πράγματα που συνέβαλλαν στην πτώση τους και στην κατάκτηση από αυτούς τους τυχοδιώκτες πολεμιστές.
ΟΙ ΣΤΡΑΤΟΙ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΜΕΣΑΙΩΝΑ
(Τα αριθμητικά στοιχεία συμπληρώθηκαν με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης)
Του Στέφανου Σωτηρίου, ιστορικού